Không có một con số chung: lít là đơn vị thể tích, kg là đơn vị khối lượng, nên muốn đổi phải biết khối lượng riêng của chất đó. Với nước, 1 lít ≈ 1 kg; với dầu ăn ≈ 0,92 kg; với xăng ≈ 0,74 kg. Công thức chung: m (kg) = D (kg/lít) × V (lít).
Vì sao không thể đổi thẳng lít sang kg?
Câu hỏi 1lit bằng bao nhiêu kg rất phổ biến, nhưng thực chất đây là hai đại lượng khác nhau:
- Lít (l) đo thể tích – vật chiếm bao nhiêu chỗ. 1 lít = 1 dm³ = 1.000 cm³.
- Ki-lô-gam (kg) đo khối lượng – vật nặng bao nhiêu.
Cùng một chai 1 lít, nếu đựng nước sẽ nặng khoảng 1 kg, đựng dầu ăn thì nhẹ hơn, còn đựng mật ong thì nặng hơn hẳn. Đại lượng nối thể tích với khối lượng gọi là khối lượng riêng (ký hiệu D hoặc ρ), cho biết 1 đơn vị thể tích của chất đó nặng bao nhiêu. Nếu cần ôn lại cách đổi lít, ml, cm³, bạn xem bài 1 lít bằng bao nhiêu ml.
Công thức đổi lít sang kg
m = D × V, trong đó:
- m: khối lượng (kg).
- D: khối lượng riêng (kg/lít). Nếu tài liệu ghi theo kg/m³ thì chia cho 1.000 để ra kg/lít, vì 1 m³ = 1.000 lít.
- V: thể tích (lít).
Ngược lại, đổi kg sang lít: V = m ÷ D.
Các bước làm:
- Xác định chất lỏng cần đổi và tra khối lượng riêng của nó.
- Đưa khối lượng riêng về đơn vị kg/lít.
- Nhân với số lít để ra kg (hoặc lấy số kg chia cho khối lượng riêng để ra lít).
Bảng khối lượng riêng và quy đổi 1 lít sang kg
Các giá trị dưới đây là xấp xỉ ở khoảng nhiệt độ phòng; con số thực tế thay đổi theo nhiệt độ, độ tinh khiết, thành phần và nhà sản xuất.
| Chất lỏng |
Khối lượng riêng (xấp xỉ) |
1 lít nặng khoảng |
| Nước tinh khiết (~4 °C) |
≈ 1.000 kg/m³ |
≈ 1 kg |
| Nước tinh khiết (~25 °C) |
≈ 997 kg/m³ |
≈ 0,997 kg |
| Nước biển |
≈ 1.020–1.030 kg/m³ |
≈ 1,02–1,03 kg |
| Sữa tươi |
≈ 1.030 kg/m³ |
≈ 1,03 kg |
| Dầu ăn thực vật |
≈ 920 kg/m³ |
≈ 0,92 kg |
| Dầu diesel |
≈ 820–850 kg/m³ |
≈ 0,82–0,85 kg |
| Rượu etanol nguyên chất |
≈ 790 kg/m³ |
≈ 0,79 kg |
| Xăng |
≈ 720–770 kg/m³ |
≈ 0,74 kg (thường dùng) |
| Mật ong |
≈ 1.400 kg/m³ |
≈ 1,4 kg |
Ví dụ có lời giải
Ví dụ 1: Can dầu ăn 5 lít nặng khoảng bao nhiêu kg (không tính vỏ)?
Lời giải: m = 0,92 × 5 = 4,6 kg.
Ví dụ 2: Bình xăng xe máy đổ 4 lít thì xăng nặng khoảng bao nhiêu?
Lời giải: m = 0,74 × 4 ≈ 2,96 kg, tức khoảng 3 kg.
Ví dụ 3: Khách muốn mua 2 kg mật ong, bạn cần đong khoảng bao nhiêu lít?
Lời giải: V = 2 ÷ 1,4 ≈ 1,43 lít.
Ví dụ 4: Một bồn chứa 500 lít nước nặng khoảng bao nhiêu?
Lời giải: m ≈ 1 × 500 = 500 kg (chưa tính bồn). Với lượng nước lớn hơn, xem thêm bài 1 m³ nước bằng bao nhiêu lít.
Vì sao 1 lít nước lại xấp xỉ 1 kg?
Khi hệ mét ra đời, đơn vị khối lượng ban đầu được xây dựng dựa trên khối lượng của nước, nên 1 dm³ (1 lít) nước ở khoảng 4 °C – nhiệt độ nước đặc nhất – có khối lượng rất gần 1 kg. Ngày nay ki-lô-gam đã được định nghĩa lại bằng hằng số Planck, không còn dựa vào nước, nhưng mối liên hệ xấp xỉ này vẫn rất tiện để tính nhẩm. Khi nước nóng lên, nó giãn nở nhẹ nên 1 lít nước nóng nhẹ hơn 1 kg một chút. Tìm hiểu thêm về thang nhiệt độ trong bài 1 độ C bằng bao nhiêu độ K.
Ứng dụng thực tế
- Kinh doanh: dầu ăn, mật ong, nước mắm, hóa chất có thể bán theo lít hoặc theo kg. Biết 1lit bằng bao nhiêu kg với từng mặt hàng giúp báo giá minh bạch.
- Vận chuyển: cước gửi hàng tính theo kg, nên phải đổi thể tích chất lỏng ra khối lượng để ước phí.
- Nấu ăn: công thức ghi gam nhưng chỉ có cốc đong ml thì có thể quy đổi nhờ khối lượng riêng.
- Học tập: bài tập Vật lý về khối lượng riêng, lực đẩy Ác-si-mét đều dùng công thức m = D × V.
Lưu ý và sai lầm thường gặp
- Mặc định mọi chất lỏng 1 lít = 1 kg: chỉ đúng xấp xỉ với nước. Dầu, xăng nhẹ hơn; mật ong, sữa đặc nặng hơn.
- Quên đổi đơn vị khối lượng riêng: 920 kg/m³ phải đổi thành 0,92 kg/lít trước khi nhân với số lít.
- Bỏ qua nhiệt độ: xăng dầu giãn nở khi nóng, nên cùng một khối lượng sẽ có thể tích lớn hơn vào lúc trời nóng.
- Tính cả vỏ chai: các con số trên chỉ là khối lượng chất lỏng, chưa gồm can, chai.
Bảng đổi kg sang gam, lạng, tạ, tấn có trong bài 1 kg bằng bao nhiêu gam, lạng.
Câu hỏi thường gặp
1lit bằng bao nhiêu kg?
Tùy chất lỏng. Nước khoảng 1 kg, dầu ăn khoảng 0,92 kg, xăng khoảng 0,74 kg, mật ong khoảng 1,4 kg; tính theo m = D × V.
1 lít nước bằng bao nhiêu kg?
1 lít nước tinh khiết nặng xấp xỉ 1 kg (gần đúng nhất ở khoảng 4 °C).
1 lít dầu ăn nặng bao nhiêu kg?
1 lít dầu ăn thực vật nặng khoảng 0,92 kg, tùy loại dầu và nhiệt độ.
1 lít xăng nặng bao nhiêu kg?
1 lít xăng nặng khoảng 0,72–0,77 kg, thường lấy tròn 0,74 kg.
1 kg nước bằng bao nhiêu lít?
1 kg nước xấp xỉ 1 lít, vì khối lượng riêng của nước gần bằng 1 kg/lít.