Mình hay nghe nói Tết Tây với Tết Ta nhưng chưa rõ khác nhau ở đâu ngoài chuyện ngày tháng. Tết Dương lịch là ngày nào, được nghỉ mấy ngày theo luật, và nếu ngày 1/1 trùng Chủ nhật thì có được nghỉ bù không ạ? Mọi người giải thích giúp mình với.
Tết Dương lịch là ngày đầu tiên của năm theo lịch Gregory, tức ngày 1/1 hằng năm — một ngày cố định, không thay đổi. Theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, người lao động được nghỉ 1 ngày hưởng nguyên lương vào dịp này. Người Việt còn gọi Tết Dương lịch là Tết Tây, để phân biệt với Tết Nguyên Đán (Tết Ta) tính theo âm lịch.
Dương lịch mà Việt Nam và phần lớn thế giới dùng là lịch Gregory, dựa trên chu kỳ Trái Đất quay quanh Mặt Trời. Một năm dương lịch có 365 ngày, cứ 4 năm lại có một năm nhuận 366 ngày với ngày 29/2 thêm vào.
Vì tính theo chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời, mốc bắt đầu năm mới được ấn định cứng là ngày 1/1. Điều này khác hoàn toàn với Tết Nguyên Đán, vốn tính theo lịch âm dương dựa trên chu kỳ Mặt Trăng nên ngày dương lịch tương ứng thay đổi mỗi năm.
| Năm | Ngày Tết Dương lịch | Thứ |
|---|---|---|
| 2027 | 01/01/2027 | Thứ Sáu |
| 2028 | 01/01/2028 | Thứ Bảy |
| 2029 | 01/01/2029 | Thứ Hai |
| 2030 | 01/01/2030 | Thứ Ba |
| 2031 | 01/01/2031 | Thứ Tư |
Ngày tháng cố định nhưng thứ trong tuần thì đổi. Mỗi năm thường ngày 1/1 lùi đi một thứ (vì 365 chia 7 còn dư 1), còn sau một năm nhuận thì lùi hai thứ. Điều này quyết định kỳ nghỉ năm đó có liền mạch với cuối tuần hay không.
Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 quy định 11 ngày nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương trong năm:
| Ngày lễ, tết | Thời điểm | Số ngày nghỉ |
|---|---|---|
| Tết Dương lịch | 01/01 | 1 ngày |
| Tết Âm lịch | Theo âm lịch | 5 ngày |
| Ngày Chiến thắng | 30/4 | 1 ngày |
| Ngày Quốc tế lao động | 01/5 | 1 ngày |
| Quốc khánh | 02/9 và một ngày liền trước hoặc liền sau | 2 ngày |
| Giỗ Tổ Hùng Vương | 10/3 âm lịch | 1 ngày |
Danh mục 11 ngày này vẫn là quy định hiện hành. Riêng năm 2026, cán bộ, công chức, viên chức được nghỉ thêm 1 ngày thứ Ba 24/11/2026 nhân Ngày Văn hóa Việt Nam theo Văn bản số 10065/VPCP-KGVX ngày 2/10/2026 của Văn phòng Chính phủ, và Bộ Nội vụ khuyến khích doanh nghiệp áp dụng cho người lao động. Cần hiểu đúng: đó là quyết định riêng cho năm 2026, không phải ngày nghỉ lễ luật định. Dự án luật bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 vào Điều 112 vẫn đang được Quốc hội xem xét; chỉ khi được thông qua thì số ngày nghỉ lễ, Tết mới thành 12 ngày.
Về nghỉ bù: khoản 3 Điều 111 Bộ luật Lao động 2019 quy định nếu ngày nghỉ lễ, tết trùng với ngày nghỉ hằng tuần thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Nhờ vậy, khi ngày 1/1 rơi vào thứ Bảy hoặc Chủ nhật của một đơn vị nghỉ cuối tuần, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc liền sau.
Lịch nghỉ cụ thể của công chức, viên chức từng năm được quyết định và công bố riêng, thường trước đó vài tháng và có thể dài hơn số ngày luật định nhờ ghép với cuối tuần hoặc hoán đổi ngày làm việc. Doanh nghiệp không bắt buộc theo lịch này nhưng nhiều nơi vẫn áp dụng cho thuận tiện.
Nếu làm việc vào ngày 1/1, người lao động được trả lương làm thêm giờ ít nhất 300% tiền lương của ngày làm việc bình thường, chưa kể tiền lương ngày lễ được hưởng. Đây là quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019.
| Tiêu chí | Tết Dương lịch (Tết Tây) | Tết Âm lịch (Tết Nguyên Đán, Tết Ta) |
|---|---|---|
| Lịch sử dụng | Lịch Gregory, theo chuyển động Trái Đất quanh Mặt Trời | Lịch âm dương, theo chu kỳ Mặt Trăng và điều chỉnh theo mùa |
| Ngày | Cố định 01/01 | Mùng 1 tháng Giêng, trượt trong khoảng 21/1 – 20/2 dương lịch |
| Số ngày nghỉ theo luật | 1 ngày | 5 ngày |
| Thời gian không khí lễ | Chủ yếu đêm 31/12 và ngày 1/1 | Từ 23 tháng Chạp tới khoảng mùng 7 tháng Giêng |
| Hoạt động tiêu biểu | Đếm ngược, bắn pháo hoa, tiệc tất niên, đặt mục tiêu năm mới | Cúng gia tiên, tất niên, giao thừa, mừng tuổi, xông đất, về quê |
| Tính chất | Mốc hành chính, sinh hoạt hiện đại | Lễ truyền thống, nghi lễ gia đình và tín ngưỡng |
| Mức độ di chuyển | Ít, chủ yếu trong thành phố | Rất lớn, đợt về quê đông nhất trong năm |
Khoảng cách giữa hai dịp cũng rất khác nhau tùy năm. Năm 2027 chẳng hạn, Tết Dương lịch là thứ Sáu 1/1/2027 còn mùng 1 Tết Âm lịch là thứ Bảy 6/2/2027, và kỳ nghỉ Tết Âm lịch của cán bộ, công chức, viên chức kéo dài 7 ngày, từ 4/2 đến hết 10/2/2027 theo Văn bản số 10065/VPCP-KGVX. Xem chi tiết trong bài lịch nghỉ Tết 2027.
Nói ngắn gọn: Tết Dương lịch là mốc đổi năm trên giấy tờ và trong nhịp sống hiện đại, còn Tết Âm lịch mới là cái Tết mang nặng ý nghĩa gia đình và truyền thống của người Việt. Hai dịp này tồn tại song song mà không thay thế nhau.
Lưu ý thực tế: vì ngày 1/1 hầu như luôn nằm sát mùa cao điểm du lịch, giá vé máy bay và khách sạn thường tăng; nếu định đi đâu, nên đặt trước. Ngoài hai cái Tết lớn, lịch Việt Nam còn các dịp Tết nhỏ theo âm lịch như Tết Trung thu rằm tháng Tám hoặc Tết Trùng Thập mùng 10 tháng Mười.
Luôn là ngày 1/1 theo lịch Gregory, tức ngày đầu tiên của năm dương lịch. Ngày này cố định hằng năm, chỉ thay đổi thứ trong tuần.
Theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, người lao động được nghỉ 1 ngày hưởng nguyên lương vào ngày 1/1. Lịch nghỉ thực tế có thể dài hơn nếu ghép được với ngày nghỉ hằng tuần hoặc theo lịch riêng của cơ quan, doanh nghiệp.
Có. Khoản 3 Điều 111 Bộ luật Lao động 2019 quy định ngày nghỉ lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp.
Tết Tây là cách gọi dân gian của Tết Dương lịch (1/1), còn Tết Ta là Tết Nguyên Đán tính theo âm lịch. Tết Ta nghỉ 5 ngày và mang nhiều phong tục truyền thống hơn.
Theo Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm thêm vào ngày nghỉ lễ, tết được trả ít nhất 300% tiền lương của ngày làm việc bình thường, chưa kể tiền lương ngày lễ mà họ vẫn được hưởng. Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, bạn nên đối chiếu với hợp đồng và quy chế của đơn vị mình.
Biên soạn & kiểm tra bởi Ban biên tập Hỏi Đáp Trực Tuyến · Cập nhật
Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để trả lời câu hỏi này.