Tết Trung thu là ngày nào? Nguồn gốc, ý nghĩa và phong tục

Tết Trung thu diễn ra vào ngày rằm tháng Tám âm lịch, tức ngày 15/8 âm lịch hằng năm. Vì tính theo lịch âm nên ngày dương lịch tương ứng thay đổi mỗi năm, thường rơi vào khoảng từ đầu tháng 9 đến đầu tháng 10. Năm 2027, Tết Trung thu là thứ Tư, ngày 15/9/2027.

Bảng ngày Tết Trung thu các năm tới

Năm	Rằm tháng Tám (dương lịch)	Thứ
2027	15/09/2027	Thứ Tư
2028	03/10/2028	Thứ Ba
2029	22/09/2029	Thứ Bảy
2030	12/09/2030	Thứ Năm
2031	01/10/2031	Thứ Tư

Ngày Trung thu “nhảy” như vậy vì một năm âm lịch chỉ dài khoảng 354 ngày, ngắn hơn năm dương lịch khoảng 11 ngày. Cứ khoảng 2–3 năm, lịch âm lại thêm một tháng nhuận để bắt kịp các mùa, nên ngày dương lịch của rằm tháng Tám bị lùi dần rồi bật lên. Đây cũng là lý do ngày Tết Nguyên Đán mỗi năm một khác.

Vì sao gọi là Trung thu?

“Trung” là giữa, “thu” là mùa thu. Theo lịch âm, mùa thu gồm ba tháng Bảy, tháng Tám và tháng Chín; tháng Tám là tháng giữa, còn ngày 15 là ngày giữa tháng. Rằm tháng Tám vì vậy là điểm chính giữa của mùa thu — cái tên Trung thu đến từ đó.

Đây cũng là thời điểm Mặt Trăng tròn và sáng rõ nhất trong năm ở nhiều vùng, trời đã dịu mát, nên ngày này còn được gọi là Tết Trông trăng, Tết Ngắm trăng. Ở Việt Nam, Trung thu còn mang tên Tết Thiếu nhi hay Tết Trẻ em vì các hoạt động chính đều hướng về trẻ nhỏ.

Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết Trung thu

Trung thu là một ngày lễ cổ truyền có mặt ở nhiều nước Đông Á và Đông Nam Á. Gốc gác chung của ngày lễ này gắn với văn hóa nông nghiệp lúa nước: rằm tháng Tám là lúc vụ mùa đã thu hoạch xong hoặc gần xong, công việc đồng ruộng tạm ngơi, người dân tổ chức lễ mừng mùa, cảm ơn trời đất và cầu cho vụ sau thuận lợi.

Có nhiều truyền thuyết dân gian được kể gắn với Trung thu ở các vùng, các nước khác nhau, với nhiều biến thể và không có bản nào được xác định là duy nhất đúng. Vì vậy, điều có thể nói chắc chắn là ý nghĩa của ngày lễ, chứ không phải một mốc lịch sử cụ thể:

• Mừng mùa vụ: ghi dấu thời điểm thu hoạch, tạ ơn một năm làm ăn.
• Đoàn viên: mặt trăng tròn tượng trưng cho sự trọn vẹn, viên mãn; đây là dịp gia đình quây quần, con cháu về với cha mẹ. Nhiều nơi gọi Trung thu là “Tết đoàn viên”.
• Dành cho trẻ em: ở Việt Nam, trẻ nhỏ là trung tâm của ngày lễ với đèn lồng, bánh, múa lân và rước đèn.
• Gắn kết cộng đồng: hội rước đèn, văn nghệ tổ dân phố, trường học tạo không khí sinh hoạt chung của làng xóm.

Các phong tục chính dịp Trung thu

• Rước đèn: trẻ em cầm đèn ông sao, đèn cá chép, đèn kéo quân đi thành đoàn quanh khu phố. Đây là hình ảnh đặc trưng nhất của Trung thu Việt Nam.
• Bánh trung thu: gồm hai loại chính là bánh nướng và bánh dẻo, thường có hình tròn (tượng trưng mặt trăng, sự trọn vẹn) hoặc hình vuông (tượng trưng đất trời). Nhân truyền thống có đậu xanh, hạt sen, thập cẩm; ngày nay thêm rất nhiều vị mới.
• Mâm cỗ trông trăng: bày bánh trung thu, bưởi, hồng, chuối, trà; nhiều gia đình còn tỉa bưởi thành hình con chó, cắt hồng thành hoa để trẻ thích.
• Múa lân, múa sư tử: đoàn lân đi từng nhà, trống rộn ràng, mang ý nghĩa cầu may và xua điều xấu.
• Hát trống quân, thi đèn: một số vùng vẫn giữ các hình thức diễn xướng dân gian và hội thi làm đèn thủ công.
• Tặng quà, biếu bánh: con cháu biếu bánh cho người lớn tuổi, công ty tặng quà nhân viên và đối tác, thể hiện sự quan tâm.
• Trông trăng, kể chuyện: gia đình cùng ngồi ngắm trăng, người lớn kể chuyện cổ tích cho trẻ nhỏ.

Trung thu có được nghỉ làm, nghỉ học không?

Không. Theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, Việt Nam có 11 ngày nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương trong năm, gồm: Tết Dương lịch 1 ngày (1/1), Tết Âm lịch 5 ngày, Ngày Chiến thắng 1 ngày (30/4), Ngày Quốc tế lao động 1 ngày (1/5), Quốc khánh 2 ngày (2/9 và một ngày liền trước hoặc liền sau), Giỗ Tổ Hùng Vương 1 ngày (10/3 âm lịch). Tết Trung thu không nằm trong danh sách này, nên người lao động vẫn làm việc bình thường và học sinh vẫn đi học.

Dịp lễ	Số ngày nghỉ hưởng nguyên lương
Tết Âm lịch (Tết Nguyên Đán)	5 ngày
Tết Dương lịch	1 ngày (01/01)
Quốc khánh	2 ngày
Tết Trung thu	Không phải ngày nghỉ lễ

Lưu ý thêm về cơ chế nghỉ bù: theo khoản 3 Điều 111 Bộ luật Lao động 2019, nếu một ngày nghỉ lễ trùng với ngày nghỉ hằng tuần thì người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Quy định này áp dụng cho các ngày nghỉ lễ chính thức, không áp dụng cho Trung thu. Trên thực tế, nhiều trường học và doanh nghiệp vẫn tổ chức hoạt động Trung thu cho con em nhân viên vào buổi tối hoặc cuối tuần gần nhất.

Nếu bạn muốn tra nhanh ngày Trung thu của những năm đã qua, có thể xem bài Trung thu là ngày bao nhiêu. Ngoài rằm tháng Tám, lịch âm Việt Nam còn nhiều dịp Tết nhỏ ít người biết như Tết Trùng Thập mùng 10 tháng Mười.

Lưu ý khi chuẩn bị Trung thu

• Chọn bánh có hạn dùng rõ ràng. Bánh trung thu nhiều dầu và đường, thường chỉ bảo quản được vài tuần. Kiểm tra bao bì nguyên vẹn, có thông tin cơ sở sản xuất.
• Bánh trung thu rất giàu năng lượng. Nên chia nhỏ khi ăn, đặc biệt với người cần kiểm soát đường huyết.
• Chú ý an toàn với đèn, nến. Khi cho trẻ rước đèn có nến thật, luôn có người lớn đi cùng; đèn pin hoặc đèn LED an toàn hơn.
• Mua bánh, đồ chơi sớm vì sát rằm giá thường cao và hàng ít lựa chọn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Tết Trung thu 2027 là ngày nào dương lịch?

Tết Trung thu 2027 là thứ Tư, ngày 15/9/2027, tức rằm tháng Tám năm Đinh Mùi. Các năm tiếp theo lần lượt là 3/10/2028, 22/9/2029 và 12/9/2030.

Trung thu tính theo lịch âm hay lịch dương?

Theo lịch âm. Trung thu luôn là ngày 15 tháng Tám âm lịch, nên ngày dương lịch tương ứng thay đổi mỗi năm, thường trong khoảng từ đầu tháng 9 đến đầu tháng 10.

Vì sao Trung thu còn gọi là Tết Thiếu nhi?

Vì ở Việt Nam, hầu hết hoạt động của ngày này đều dành cho trẻ em: rước đèn, phá cỗ, múa lân, nhận quà. Cách gọi này là nét riêng của Việt Nam, phân biệt với Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6.

Trung thu có phải ngày nghỉ lễ không?

Không. Tết Trung thu không thuộc 11 ngày nghỉ lễ, tết quy định tại Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, nên người lao động và học sinh vẫn làm việc, học tập bình thường.

Bánh trung thu nướng và bánh dẻo khác nhau thế nào?

Bánh nướng dùng vỏ bột mì trộn nước đường, được nướng nên vỏ vàng, thơm mùi caramel và giữ được lâu hơn. Bánh dẻo dùng bột nếp rang trộn nước đường, không qua nướng, vỏ trắng mềm và mùi thơm nhẹ của hoa bưởi.