Quercetin là gì? Nguồn thực phẩm và lưu ý

Quercetin là một flavonoid thuộc nhóm flavonol, sắc tố thực vật có nhiều trong hành tây, táo, quả mọng và trà, được nghiên cứu nhiều với vai trò chống oxy hoá. Phần lớn bằng chứng hiện nay đến từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và quan sát dịch tễ, chưa đủ để xem quercetin là thuốc.

Quercetin là gì?

Quercetin có công thức C₁₅H₁₀O₇, là một trong những flavonoid phổ biến nhất trong chế độ ăn của con người. Trong thực vật, quercetin thường gắn với phân tử đường (dạng glycoside), tạo màu vàng nhạt và bảo vệ cây khỏi tia UV, sâu bệnh. Cơ thể người không tự tạo quercetin mà nhận từ thực phẩm.

Quercetin có trong thực phẩm nào?

Nhóm	Ví dụ
Rau củ	Hành tây (đặc biệt hành tím, hành vàng), hành lá, bông cải xanh, cải xoăn, ớt chuông
Trái cây	Táo (nhất là phần vỏ), nho đỏ, việt quất, nam việt quất, anh đào
Đồ uống	Trà xanh, trà đen, rượu vang đỏ (không khuyến khích uống để lấy quercetin)
Khác	Nụ bạch hoa (capers), kiều mạch

Hàm lượng thay đổi theo giống, mùa vụ và cách chế biến. Quercetin tập trung nhiều ở lớp vỏ ngoài của hành, táo, nên gọt vỏ sẽ làm giảm lượng chất này.

Quercetin được nghiên cứu về điều gì?

• Chống oxy hoá: trong thí nghiệm, quercetin trung hoà được gốc tự do.
• Chống viêm, dị ứng: có nghiên cứu trên tế bào và động vật về khả năng ức chế giải phóng histamine.
• Tim mạch, huyết áp: một số thử nghiệm nhỏ ghi nhận thay đổi nhẹ ở huyết áp, nhưng kết quả chưa thống nhất.
• Hô hấp, miễn dịch: các nghiên cứu trên người còn ít và chưa cho kết luận chắc chắn.

Điều quan trọng là quercetin khi uống có sinh khả dụng thấp (hấp thụ kém), nên kết quả ở phòng thí nghiệm khó áp dụng nguyên xi cho người. Vì vậy, không nên coi quercetin như thuốc điều trị bất kì bệnh nào.

Lưu ý khi dùng quercetin

1. Ưu tiên thực phẩm tự nhiên. Ăn đa dạng rau quả là cách an toàn để nhận quercetin cùng chất xơ, vitamin.
2. Thận trọng với viên bổ sung. Một số người có thể bị đau đầu, buồn nôn, ngứa ran. Dùng liều cao kéo dài chưa được đánh giá đầy đủ về an toàn.
3. Tương tác thuốc. Quercetin có thể tương tác với một số thuốc (ví dụ một số thuốc kháng sinh, thuốc chống đông máu, thuốc chuyển hoá qua gan). Người đang dùng thuốc cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
4. Nhóm cần cẩn trọng. Phụ nữ mang thai, cho con bú, người có bệnh thận hoặc bệnh mạn tính chưa có đủ dữ liệu an toàn, nên tham khảo ý kiến chuyên gia.
5. Cẩn thận với quảng cáo. Những lời hứa “chữa” bệnh bằng quercetin đều thiếu cơ sở.

Muốn biết thêm về các hợp chất thực vật và dưỡng chất khác, mời bạn đọc carotenoid là gì, chlorophyll (diệp lục) là gì và vai trò của sắt với sức khoẻ. Về các chất tác động lên não, có thể xem GABA là gì.

Câu hỏi thường gặp

Quercetin có phải là vitamin không?

Không. Quercetin là hợp chất thực vật (flavonoid), không phải vitamin và cơ thể không bắt buộc phải có để duy trì sự sống.

Ăn hành tây có đủ quercetin không?

Hành tây là một trong những nguồn giàu quercetin trong khẩu phần. Không có mức “đủ” được quy định chính thức, nên cứ ăn đa dạng rau quả hằng ngày.

Quercetin có chữa được dị ứng hay viêm không?

Chưa có bằng chứng đủ mạnh để kết luận như vậy. Nếu bị dị ứng hoặc viêm kéo dài, hãy đi khám và dùng thuốc theo chỉ định.

Uống quercetin cùng thuốc khác được không?

Cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì quercetin có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể chuyển hoá một số thuốc.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của chuyên gia.

Nguồn tham khảo

• NIH National Center for Complementary and Integrative Health – Antioxidants: In Depth – https://www.nccih.nih.gov/health/antioxidants-in-depth
• Linus Pauling Institute, Oregon State University – Flavonoids – https://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/flavonoids