5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng là gì?

5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng (bản đang dùng hiện nay) gồm: “Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; Học tập tốt, lao động tốt; Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt; Giữ gìn vệ sinh thật tốt; Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”. Năm điều này xuất phát từ thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thiếu nhi ngày 15/5/1961 và được hoàn chỉnh năm 1965.

Nguyên văn 5 điều Bác Hồ dạy

Điều	Nguyên văn	Số chữ
1	Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào	6
2	Học tập tốt, lao động tốt	6
3	Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt	6
4	Giữ gìn vệ sinh thật tốt	6
5	Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm	6

Mỗi điều đúng sáu chữ – đây không phải sự trùng hợp mà là kết quả của lần sửa năm 1965, sẽ nói rõ ở phần dưới. Khi trích dẫn, cần giữ nguyên từng chữ, nhất là điều 4 có cụm “thật tốt” và điều 5 bắt đầu bằng “Khiêm tốn”.

Hoàn cảnh ra đời: thư ngày 15/5/1961

Đội Thiếu niên Tiền phong được thành lập ngày 15/5/1941. Dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Đội, tức ngày 15/5/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho thiếu niên và nhi đồng toàn quốc. Trong thư, Người nêu năm điều mong các em thực hiện. Bản năm 1961 có hai điều cuối ngắn hơn hiện nay:

Điều	Bản năm 1961	Bản năm 1965 (hiện dùng)
1	Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào	Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào
2	Học tập tốt, lao động tốt	Học tập tốt, lao động tốt
3	Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt	Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt
4	Giữ gìn vệ sinh	Giữ gìn vệ sinh thật tốt
5	Thật thà, dũng cảm	Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm

Đây là lý do nhiều tài liệu cũ và tài liệu mới ghi khác nhau. Bản 1965 là bản chính thức được dùng trong trường học và sinh hoạt Đội hiện nay.

Vì sao có bản bổ sung năm 1965?

Theo lời kể của ông Vũ Kỳ – thư ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh – vào cuối năm học 1964–1965, khi chuẩn bị ghi lời dạy vào sổ Giải thưởng Bác Hồ dành cho giáo viên và học sinh, Bác nhận thấy ba câu đầu mỗi câu sáu chữ, còn hai câu cuối chỉ bốn chữ nên chưa cân đối. Người bổ sung thêm chữ để điều 4 thành “Giữ gìn vệ sinh thật tốt” và điều 5 thành “Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”, đưa cả năm điều về cùng sáu chữ.

Lần sửa này không chỉ làm cho câu dễ đọc, dễ nhớ hơn, mà còn thêm một đức tính mới: khiêm tốn. Đó là điểm đáng lưu ý khi phân tích nội dung năm điều.

Nội dung và ý nghĩa từng điều

1. Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào – nền tảng về tình cảm và trách nhiệm với đất nước, với những người xung quanh.
2. Học tập tốt, lao động tốt – gắn học với làm; học sinh được nhắc nhở cả việc học và việc tham gia lao động phù hợp lứa tuổi.
3. Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt – hai yêu cầu đi liền: biết hợp tác trong tập thể và tự giác tuân thủ nền nếp chung.
4. Giữ gìn vệ sinh thật tốt – thói quen sống sạch, bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Đặt yêu cầu này ngang hàng với học tập cho thấy quan niệm về giáo dục toàn diện.
5. Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm – ba phẩm chất đạo đức: không tự cao, trung thực và dám nhận lỗi, dám làm điều đúng.

Cách diễn đạt rất ngắn, dùng từ thuần Việt, mỗi điều là một cặp hoặc một chuỗi từ song song – rất phù hợp để trẻ nhỏ học thuộc. Đây cũng là một ví dụ về văn phong giản dị thường thấy trong các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

5 điều Bác Hồ dạy trong trường học hiện nay

Năm điều được treo trong lớp học, in trên sổ đội viên, đọc trong sinh hoạt Đội, lễ chào cờ đầu tuần và được dùng làm tiêu chí thi đua, xét khen thưởng của học sinh, đội viên. Nhiều trường gắn từng điều với một nội dung hoạt động cụ thể trong tháng, ví dụ điều 4 với phong trào giữ gìn lớp học sạch, điều 3 với hoạt động nhóm.

Khi học sinh viết bài cảm nhận, dự thi hoặc làm báo tường về chủ đề này, có hai điều nên lưu ý: trích đúng nguyên văn bản 1965 và nói rõ bối cảnh thư năm 1961. Những kỹ năng viết tương tự cũng được dùng trong các cuộc thi khác, ví dụ cách viết thư UPU. Nếu muốn mở rộng sang chủ đề giáo dục truyền thống của Việt Nam, bạn có thể đọc thêm về Văn Miếu – Quốc Tử Giám hoặc các mốc lịch sử như Giỗ Tổ Hùng Vương.

Câu hỏi thường gặp

5 điều Bác Hồ dạy gồm những gì?

Nguyên văn bản đang dùng hiện nay: Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; Học tập tốt, lao động tốt; Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt; Giữ gìn vệ sinh thật tốt; Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.

5 điều Bác Hồ dạy ra đời năm nào?

Năm điều được nêu trong thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thiếu niên, nhi đồng ngày 15/5/1961, dịp kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong. Bản hoàn chỉnh như hiện nay hình thành năm 1965.

Năm 1965 Bác bổ sung điều gì?

Theo lời kể của ông Vũ Kỳ, thư ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh, năm 1965 Bác thấy ba câu đầu đều sáu chữ mà hai câu cuối chỉ bốn chữ nên chưa cân đối. Bác bổ sung thành “Giữ gìn vệ sinh thật tốt” và “Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”.

Vì sao nhiều nơi ghi 5 điều khác nhau?

Vì tồn tại hai bản: bản năm 1961 có điều 4 là “Giữ gìn vệ sinh” và điều 5 là “Thật thà, dũng cảm”; bản năm 1965 đã được bổ sung. Bản 1965 là bản đang dùng chính thức, mỗi điều đủ sáu chữ.

5 điều Bác Hồ dạy dùng ở đâu?

Năm điều được treo trong lớp học, đọc trong sinh hoạt Đội và chào cờ, dùng làm tiêu chí thi đua của học sinh và đội viên trên cả nước.