Logistics là gì? Các hoạt động chính trong logistics

Logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện và kiểm soát việc vận chuyển, lưu kho, xử lý hàng hóa và thông tin liên quan từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng sao cho đúng hàng, đúng nơi, đúng thời điểm và chi phí hợp lý. Ở Việt Nam, logistics thường được hiểu là dịch vụ hậu cần cho hàng hóa.

Logistics là gì?

Từ “logistics” có gốc từ lĩnh vực quân sự, chỉ việc điều phối lương thực, vũ khí, nhân lực cho quân đội. Ngày nay nó được dùng trong kinh doanh, bao gồm toàn bộ hoạt động giúp hàng hóa di chuyển và được bảo quản hiệu quả. Theo Luật Thương mại 2005 (Điều 233), dịch vụ logistics là hoạt động thương mại trong đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc như nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng… theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao.

Các hoạt động chính trong logistics

Hoạt động	Nội dung	Ví dụ
Vận tải	Di chuyển hàng bằng đường bộ, biển, hàng không, đường sắt, thủy nội địa	Xe tải chở hàng từ nhà máy đến cảng
Kho bãi, lưu kho	Tiếp nhận, bảo quản, quản lý tồn kho	Kho lạnh cho thực phẩm
Đóng gói, dán nhãn	Bảo vệ hàng, ghi ký mã hiệu	Thùng carton, pallet, màng bọc
Quản lý tồn kho	Dự báo nhu cầu, quyết định lượng hàng cần dự trữ	Phần mềm quản lý kho
Xử lý đơn hàng	Nhận đơn, lấy hàng, soạn hàng, xuất kho	Đơn hàng thương mại điện tử
Thủ tục hải quan	Khai báo, chứng từ xuất nhập khẩu	Hàng nhập khẩu qua cảng
Giao hàng chặng cuối	Giao hàng đến địa chỉ người nhận	Shipper giao hàng tận nhà

Các loại hình logistics

Theo luồng hàng

• Logistics đầu vào (inbound): đưa nguyên liệu, linh kiện từ nhà cung cấp về nhà máy.
• Logistics đầu ra (outbound): phân phối thành phẩm tới đại lý, cửa hàng, khách hàng.
• Logistics ngược (reverse): xử lý hàng trả về, bảo hành, tái chế.

Theo mô hình thuê ngoài (1PL đến 5PL)

• 1PL: doanh nghiệp tự làm toàn bộ khâu logistics.
• 2PL: thuê đơn vị vận tải hoặc kho riêng lẻ.
• 3PL: thuê một đơn vị lo trọn gói vận chuyển, kho bãi, phân phối.
• 4PL: đơn vị tích hợp, quản lý nhiều nhà cung cấp 3PL thay cho doanh nghiệp.
• 5PL: mô hình gắn với thương mại điện tử và nền tảng số, điều phối toàn bộ chuỗi cung ứng.

Logistics và chuỗi cung ứng khác nhau thế nào?

Chuỗi cung ứng (supply chain) rộng hơn: bao gồm mua sắm nguyên liệu, sản xuất, phân phối và quan hệ với nhà cung cấp, khách hàng. Logistics là một bộ phận của chuỗi cung ứng, tập trung vào dòng chảy và lưu trữ hàng hóa cùng thông tin liên quan.

Ví dụ: một đơn hàng online đi qua những công đoạn nào?

1. Khách đặt hàng trên sàn thương mại điện tử.
2. Đơn được chuyển đến kho của người bán hoặc kho trung chuyển.
3. Nhân viên lấy hàng, đóng gói, dán nhãn vận đơn.
4. Hàng được vận chuyển đến trung tâm phân loại theo khu vực.
5. Shipper giao đến địa chỉ khách, thu tiền nếu thanh toán khi nhận.
6. Nếu khách trả hàng, hàng quay lại kho theo luồng logistics ngược.

Khi tính chi phí vận chuyển, đơn vị thường dùng khối lượng và thể tích, nên bạn cần quen với các phép đổi như 1 tấn bằng bao nhiêu kg hoặc 1m³ nước bằng bao nhiêu lít. Cước đường dài thường tính theo quãng đường, xem thêm 1 km bằng bao nhiêu mét.

Chỉ số đánh giá hiệu quả logistics

Doanh nghiệp thường đo bằng các chỉ số như tỷ lệ giao đúng hẹn, tỷ lệ hàng hư hỏng, vòng quay hàng tồn kho và chi phí logistics trên doanh thu. Cách đặt và theo dõi các chỉ tiêu này tương tự phương pháp trong bài KPI là gì.

Vai trò của logistics

• Giảm chi phí vận chuyển, lưu kho cho doanh nghiệp.
• Giúp giao hàng nhanh, đúng hẹn, tăng sự hài lòng của khách.
• Hỗ trợ xuất nhập khẩu, thương mại điện tử phát triển.
• Tạo nhiều việc làm: lái xe, nhân viên kho, điều phối, chứng từ, hải quan.

Học logistics ra làm gì?

Các vị trí thường gặp gồm nhân viên chứng từ, điều phối vận tải, nhân viên kho, nhân viên xuất nhập khẩu, quản lý chuỗi cung ứng. Người làm cần biết ngoại ngữ, tin học văn phòng, tính toán tốt và làm việc chính xác, dưới áp lực thời gian.

Câu hỏi thường gặp

Logistics là ngành gì?

Logistics là ngành dịch vụ hậu cần, gồm vận tải, kho bãi, đóng gói, thủ tục hải quan và giao hàng, phục vụ lưu thông hàng hóa.

3PL là gì?

3PL (Third-Party Logistics) là doanh nghiệp bên thứ ba cung cấp dịch vụ logistics trọn gói như vận chuyển, kho bãi, phân phối cho khách hàng.

Logistics khác vận tải thế nào?

Vận tải chỉ là việc di chuyển hàng từ nơi này sang nơi khác. Logistics bao quát hơn: gồm cả kho bãi, đóng gói, thủ tục, quản lý tồn kho và thông tin.

Học logistics có dễ xin việc không?

Nhu cầu nhân sự logistics gắn với xuất nhập khẩu và thương mại điện tử. Cơ hội việc làm phụ thuộc vào kỹ năng, ngoại ngữ và kinh nghiệm thực tế của từng người.

Nguồn tham khảo

• Luật Thương mại 2005, Điều 233 – Dịch vụ logistics
• Nghị định 163/2017/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ logistics