Hesperidin là gì? Nguồn gốc và lưu ý

Hesperidin là một flavonoid thuộc nhóm flavanone glycoside, có nhiều trong vỏ và lớp màng trắng của các loại quả có múi như cam, quýt, chanh, bưởi. Phân tử gồm hesperetin gắn với đường rutinose, công thức C₂₈H₃₄O₁₅, khối lượng mol khoảng 610,6 g/mol.

Hesperidin là gì và có từ đâu?

Nhiều người hỏi hesperidin là gì khi thấy tên chất này trên nhãn sản phẩm.

Hesperidin lần đầu được tách từ vỏ quả có múi vào thế kỷ 19, tên gọi bắt nguồn từ từ “hesperidium”, chỉ kiểu quả có múi. Đây là một chất chuyển hóa thứ cấp của thực vật, giúp cây chống lại tác nhân môi trường như tia cực tím và sâu bệnh. Chất này thuộc nhóm bioflavonoid, từng được gọi chung là “vitamin P”, nhưng hiện nay các nhà khoa học không còn xếp chúng vào vitamin vì cơ thể không thiếu hụt chúng theo kiểu bệnh lý rõ ràng.

Hesperidin có trong thực phẩm nào?

Nguồn	Ghi chú
Cam ngọt	Một trong những nguồn chính, tập trung ở vỏ và màng trắng
Quýt, cam sành	Có hesperidin, thường kèm các flavonoid như narirutin
Chanh, chanh vàng	Có hàm lượng đáng kể ở vỏ
Bưởi	Chủ yếu có naringin, hesperidin ít hơn
Nước cam	Có một phần, nhất là loại còn xơ, nước cam ép nguyên quả

Do hesperidin tập trung ở phần trắng trong vỏ, ăn cả múi cùng xơ trắng sẽ nhận được nhiều hơn so với chỉ uống nước ép lọc kỹ. Hàm lượng cụ thể thay đổi theo giống, độ chín và cách chế biến, nên không có một con số cố định cho mọi loại quả.

Vai trò đang được nghiên cứu

Các nghiên cứu về hesperidin chủ yếu tập trung vào đặc tính chống oxy hóa và chống viêm trong phòng thí nghiệm, cũng như ảnh hưởng đến thành mạch. Trong một số chế phẩm hỗ trợ tuần hoàn tĩnh mạch, hesperidin thường được phối hợp với diosmin, một flavonoid khác. Tuy nhiên, bằng chứng trên người còn khác nhau giữa các nghiên cứu, và hesperidin không phải thuốc chữa bệnh. Đừng tự ý dùng thay cho điều trị y khoa.

Lưu ý khi sử dụng

Biết hesperidin là gì mới chỉ là bước đầu, việc dùng cần thận trọng.

• Nên ưu tiên lấy từ thực phẩm tự nhiên như trái cây có múi trong khẩu phần cân bằng.
• Sản phẩm bổ sung là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải thuốc; hãy đọc kỹ nhãn và chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
• Người đang dùng thuốc (đặc biệt thuốc điều trị bệnh tim mạch, thuốc chống đông), phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, trẻ em và người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.
• Người dị ứng với cam quýt cần thận trọng.
• Ngưng dùng và đi khám nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như nổi mẩn, khó chịu tiêu hóa kéo dài.

Các bài liên quan

Cũng là hợp chất có nguồn gốc thực vật nhưng thuộc nhóm khác (sterol, không phải flavonoid) là phytosterol, có trong dầu thực vật và hạt. Nếu bạn quan tâm đến phụ gia và thành phần trong thực phẩm, có thể xem monoglyceride là gì. Đổi đơn vị liều lượng ghi trên nhãn sản phẩm cũng hay gặp, ví dụ 1 kg bằng bao nhiêu gam.

Câu hỏi thường gặp

Hesperidin có phải vitamin C không?

Không. Hesperidin là flavonoid, khác hoàn toàn với vitamin C (axit ascorbic), dù cả hai cùng có trong cam quýt.

Ăn cam hằng ngày có cung cấp hesperidin không?

Có. Cam, quýt và các loại quả có múi là nguồn tự nhiên của hesperidin, nhiều nhất ở vỏ và màng trắng, nhưng lượng cụ thể khác nhau tùy loại quả.

Có nên uống hesperidin dạng bổ sung không?

Việc dùng sản phẩm bổ sung nên dựa trên nhu cầu cá nhân và tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là khi bạn đang dùng thuốc, mang thai hoặc có bệnh nền.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của chuyên gia.

Nguồn tham khảo

• PubChem – Hesperidin (NIH): https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hesperidin
• Linus Pauling Institute, Oregon State University – Flavonoids: https://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/flavonoids
• Bộ Y tế Việt Nam – quản lý thực phẩm bảo vệ sức khỏe