Rượu Cognac là gì? Cách phân loại VS, VSOP, XO

Cognac là một loại brandy (rượu chưng cất từ nho) được sản xuất tại vùng Cognac của Pháp, chưng cất hai lần và ủ trong thùng gỗ sồi. Các hạng VS, VSOP, XO khác nhau chủ yếu ở thời gian ủ tối thiểu: lần lượt 2 năm, 4 năm và 10 năm.

Cognac là gì?

Tên “Cognac” được bảo hộ theo quy định xuất xứ (AOC) của Pháp, nghĩa là chỉ rượu làm trong vùng quy định quanh thị trấn Cognac (chủ yếu thuộc hai tỉnh Charente và Charente-Maritime) theo đúng quy trình mới được gọi tên này. Mọi cognac đều là brandy, nhưng không phải brandy nào cũng là cognac, giống như champagne và rượu vang sủi.

Quy trình làm cognac

1. Nho: chủ yếu là giống Ugni Blanc, ép lấy nước và lên men thành rượu vang trắng độ cồn thấp, chua.
2. Chưng cất: chưng cất hai lần trong nồi đồng kiểu Charentais để thu “eau-de-vie” (nước sự sống).
3. Ủ gỗ sồi: ủ trong thùng gỗ sồi Pháp, thời gian càng lâu mùi vị càng tròn, phức hợp.
4. Pha trộn (blending): bậc thầy pha chế trộn nhiều lô rượu khác tuổi để giữ phong vị đặc trưng từng nhà.
5. Đóng chai: độ cồn tối thiểu theo quy định là 40% thể tích.

Phân loại VS, VSOP, XO

Hạng	Viết tắt của	Tuổi tối thiểu của rượu trẻ nhất trong hỗn hợp
VS	Very Special	2 năm
VSOP	Very Superior Old Pale	4 năm
Napoléon	–	6 năm
XO	Extra Old	10 năm

Lưu ý: đây là mức tối thiểu; nhiều nhà sản xuất dùng rượu lâu năm hơn. Trước năm 2018, XO chỉ cần tối thiểu 6 năm, sau đó quy định nâng lên 10 năm. Ngoài ra còn có các hạng “Hors d’Âge” hay “Extra”, thường dành cho rượu rất lâu năm; tuổi được tính theo rượu trẻ nhất trong hỗn hợp.

Sáu vùng trồng nho (cru)

Vùng Cognac chia thành sáu khu: Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois và Bois Ordinaires. “Fine Champagne” là cognac pha từ rượu hai vùng Grande và Petite Champagne, trong đó Grande Champagne chiếm tối thiểu 50%. Chữ “Champagne” ở đây chỉ vùng đất, không liên quan đến rượu vang sủi champagne.

Cách thưởng thức cognac

• Dùng ly tulip hoặc ly snifter, rót khoảng một phần ba đến nửa ly.
• Uống nguyên chất để thấy hương trái cây, hoa, gỗ, hoặc pha loãng nhẹ bằng đá, soda tuỳ sở thích.
• VS và VSOP thường dùng pha chế cocktail; XO hợp để nhâm nhi.

Uống có trách nhiệm

Cognac có độ cồn khoảng 40%, cao hơn nhiều so với bia, vang. Rượu bia gây hại cho sức khỏe; người dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh gan, người đang dùng thuốc không nên uống. Đã uống rượu bia thì không lái xe. Nếu mua làm quà, hãy chọn nơi bán uy tín để tránh hàng giả.

Xem thêm

Nếu bạn quan tâm đến thực phẩm và đồ uống, đọc thêm Isomalt là gì về chất tạo ngọt trong kẹo, Plant sterol là gì về thành phần thực vật trong thực phẩm chức năng. Khi tính dung tích chai, tham khảo 1 lít bằng bao nhiêu ml.

Câu hỏi thường gặp

Cognac khác brandy thế nào?

Cognac là brandy được làm tại vùng Cognac (Pháp), chưng cất hai lần bằng nồi đồng và ủ gỗ sồi theo quy định riêng. Brandy là tên gọi chung cho rượu chưng cất từ nho hoặc trái cây.

XO có ngon hơn VSOP không?

XO ủ lâu hơn nên thường tròn vị, phức tạp hơn và giá cao hơn, nhưng “ngon” còn tuỳ khẩu vị và mục đích dùng.

Cognac độ cồn bao nhiêu?

Tối thiểu 40% thể tích khi đóng chai theo quy định, hầu hết các chai bán ra đều khoảng 40%.

Hennessy, Rémy Martin, Martell có phải cognac không?

Có, đây là các nhà sản xuất cognac nổi tiếng của vùng Cognac, Pháp.

Nguồn tham khảo

• Bureau National Interprofessionnel du Cognac (BNIC): https://www.cognac.fr
• Quy định AOC Cognac – Viện INAO (Pháp): https://www.inao.gouv.fr