Bạch nguyệt quang là gì? Nguồn gốc, ý nghĩa và ví dụ

Bạch nguyệt quang (白月光) nghĩa đen là “ánh trăng sáng”, dùng để chỉ người trong mộng, mối tình đẹp đẽ, thuần khiết nhưng không thể có được và luôn được nhớ mãi. Đó có thể là mối tình đầu dang dở, người đã đi xa hoặc một hình bóng được lý tưởng hóa.

Ý nghĩa của bạch nguyệt quang

Ánh trăng ở rất xa, nhìn thấy rõ nhưng không thể chạm tới. Vì thế “bạch nguyệt quang” gợi nên một tình cảm trong sáng, đẹp, cao khiết nhưng mang chút nuối tiếc. Điều quan trọng là người ấy thường chưa từng sống cùng ta trong đời thường, nên chưa bị bào mòn bởi những va chạm cơm áo.

Nguồn gốc cách nói

Cách ví von này gắn với truyện ngắn Hồng mai côi và Bạch mai côi (Hoa hồng đỏ và hoa hồng trắng) của nhà văn Trương Ái Linh, ra đời vào thập niên 1940. Tác phẩm viết đại ý: có lẽ người đàn ông nào cũng từng có hai người phụ nữ, một như đóa hồng đỏ, một như đóa hồng trắng. Cưới hồng đỏ, lâu dần hồng đỏ thành vệt máu muỗi trên tường, còn hồng trắng vẫn là “ánh trăng sáng trước giường”; cưới hồng trắng, hồng trắng thành hạt cơm dính trên áo, còn hồng đỏ lại là “nốt ruồi son nơi ngực”. Nói cách khác, người không có được mới trở thành ánh trăng hay nốt ruồi son. Sau này, các bộ phim, tiểu thuyết ngôn tình phổ biến hai hình ảnh này, rồi cộng đồng mạng Việt Nam dùng rộng rãi.

Bạch nguyệt quang và nốt ruồi son

Tiêu chí	Bạch nguyệt quang (ánh trăng sáng)	Nốt ruồi son (chu sa chí)
Hình ảnh	Trong sáng, xa vời, thuần khiết	Nồng nàn, ám ảnh, đỏ như một dấu ấn
Cảm xúc	Ngưỡng mộ, tiếc nuối, nhớ nhung nhẹ nhàng	Day dứt, không nguôi, đau đáu
Quan hệ với đời thực	Chưa từng chung sống, nên còn nguyên vẹn trong tưởng tượng	Có thể từng gần gũi rồi mất, để lại vết thương

Trong cách dùng hiện đại, người ta nhiều khi dùng hai từ này gần như đồng nghĩa là “người không thể quên”, nhưng nghĩa gốc có sự khác biệt như trên. Một cách nhớ: ánh trăng là điều ta ngắm từ xa, còn nốt ruồi son là điều khắc ngay trong tim.

Ví dụ khi dùng từ này

• “Cô ấy là bạch nguyệt quang của anh từ thời đại học.” Nghĩa là người con gái luôn đẹp trong ký ức của anh.
• Trong phim, nam chính cưới người khác nhưng vẫn nhớ về bạch nguyệt quang, còn người vợ phải chịu sự so sánh.
• “Mối tình đầu thành bạch nguyệt quang.” Tình đầu dang dở nên mãi đẹp.

Vì sao bạch nguyệt quang khiến người ta nhớ mãi?

Tâm lý học cho rằng những điều dang dở thường để lại ấn tượng sâu hơn điều đã hoàn thành. Khi không có cơ hội sống chung, ta chỉ giữ lại phần đẹp nhất trong trí nhớ và dễ lý tưởng hóa. Tuy nhiên, hình bóng trong ký ức không phải là con người thật, vì vậy nên cẩn trọng khi dùng nó làm thước đo cho mối quan hệ hiện tại.

Cách đối diện với bạch nguyệt quang của mình

1. Thừa nhận ký ức đẹp, nhưng nhớ rằng hình ảnh đó đã được tô điểm theo thời gian.
2. Không đem người hiện tại ra so sánh với người trong ký ức.
3. Tập trung vào những điều có thật, như sự quan tâm và hành động của người đang ở cạnh bạn. Tìm hiểu thêm về tình yêu là gì để thấy tình cảm bền vững cần điều gì.
4. Hạn chế xem lại ảnh, trang cá nhân của người cũ nếu thấy buồn bã, tránh trở thành thói quen stalk.
5. Nếu ký ức ảnh hưởng đến cuộc sống, hãy chia sẻ với người thân hoặc chuyên gia.

Những ai mang “bạch nguyệt quang” mà đối xử tệ với người hiện tại cũng cần xem lại, vì đó có thể là một red flag trong quan hệ. Nếu bạn cứ nghĩ mãi về người cũ đến mức mệt mỏi, bài overthinking là gì có thể giúp ích.

Câu hỏi thường gặp

Bạch nguyệt quang tiếng Trung viết thế nào?

Viết là 白月光, phiên âm bái yuè guāng, nghĩa là ánh trăng trắng, ánh trăng sáng.

Nốt ruồi son nghĩa là gì?

Nốt ruồi son (朱砂痣, chu sa chí) chỉ người mà ta yêu sâu đậm, nhớ mãi, in dấu trong tim như một nốt ruồi màu đỏ.

Bạch nguyệt quang có phải là mối tình đầu không?

Không nhất thiết. Đó có thể là mối tình đầu, nhưng cũng có thể là bất kỳ người nào trong lòng ta mà ta chưa có được và luôn lý tưởng hóa.

Bạch nguyệt quang có dùng cho cả nam và nữ không?

Có. Từ này dùng cho cả hai giới, dù trong truyện và phim thường nói về người nam hoặc người nữ mà nhân vật chính không quên được.

Nguồn tham khảo

• Trương Ái Linh (Eileen Chang) – truyện ngắn "Hồng mai côi và Bạch mai côi" (紅玫瑰與白玫瑰, 1944)