Ammonium hydroxide là gì? Vai trò trong mỹ phẩm

Ammonium hydroxide (công thức NH₄OH) là dung dịch amoniac (NH₃) hòa tan trong nước, được dùng trong mỹ phẩm chủ yếu để nâng pH, nhất là trong thuốc nhuộm và thuốc duỗi tóc. Mùi hắc đặc trưng khi nhuộm tóc thường đến từ amoniac.

Ammonium hydroxide là gì?

Khi khí amoniac tan vào nước, một phần phản ứng tạo ion amoni và hydroxit: NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻. Dung dịch có tính kiềm yếu đến trung bình, mùi khai mạnh. Tên “ammonium hydroxide” là cách gọi dung dịch này trong thương mại và trên nhãn INCI. Khối lượng mol của NH₃ là khoảng 17 g/mol.

Vai trò trong mỹ phẩm

Công dụng	Cơ chế	Sản phẩm
Chất chỉnh pH (kiềm hóa)	Nâng pH sản phẩm	Thuốc nhuộm, tẩy tóc, duỗi tóc
Làm phồng sợi tóc	Môi trường kiềm làm lớp biểu bì tóc mở ra để thuốc nhuộm thấm vào	Thuốc nhuộm tóc vĩnh viễn
Hỗ trợ chất oxy hóa	Giúp hydrogen peroxide hoạt động hiệu quả hơn	Thuốc nhuộm, thuốc tẩy

Vì tác dụng làm tóc mở lớp biểu bì, thuốc nhuộm có amoniac thường lên màu mạnh và đổi màu rõ hơn, nhưng cũng dễ khiến tóc khô hơn sau nhiều lần nhuộm.

Rủi ro và lưu ý an toàn

• Kích ứng: hơi amoniac có thể gây cay mắt, ho, kích ứng da đầu, đặc biệt ở người hen hoặc da nhạy cảm.
• Dị ứng: phản ứng thường đến từ thuốc nhuộm (như PPD) hơn là amoniac; vẫn nên thử dị ứng 48 giờ trước khi nhuộm.
• Thông gió: nhuộm ở nơi thoáng khí, không hít trực tiếp.
• Tuyệt đối không trộn với thuốc tẩy/nước Javel: hỗn hợp tạo khí chloramine độc, gây hại phổi.
• Nồng độ: nhiều quốc gia giới hạn nồng độ amoniac trong mỹ phẩm; bạn nên chọn sản phẩm có số công bố hợp lệ và dùng đúng hướng dẫn, tôi không nêu mức giới hạn cụ thể vì quy định khác nhau theo thị trường.

Thuốc nhuộm “không amoniac” có tốt hơn không?

Thuốc “không amoniac” thường thay bằng chất kiềm khác như monoethanolamine (MEA). Chúng ít mùi hơn nhưng không đồng nghĩa là hoàn toàn dịu nhẹ, vì chất thay thế cũng có thể gây kích ứng. Hãy xem công thức tổng thể thay vì chỉ nhìn nhãn “không amoniac”.

Một số cách giảm tác động khi nhuộm

1. Thử dị ứng trước mỗi lần nhuộm, ngay cả khi từng dùng.
2. Không bôi thuốc lên da đầu đang trầy xước hoặc viêm.
3. Đeo găng, giữ đúng thời gian ủ ghi trên nhãn.
4. Dùng dầu xả, mặt nạ dưỡng sau nhuộm.

Liên quan các thành phần khác

Trong công thức nhuộm và dưỡng tóc còn có chất giữ ẩm như Acetamide MEA và chất làm mềm như Caprylic/Capric Triglyceride. Bạn cũng có thể đọc Nến thơm là gì để biết thêm về an toàn khi dùng sản phẩm có mùi hương trong phòng kín, và 1 lít bằng bao nhiêu kg khi cần đổi đơn vị dung dịch.

Câu hỏi thường gặp

Ammonium hydroxide có phải amoniac không?

Gần như vậy: đó là dung dịch amoniac trong nước. Trên nhãn mỹ phẩm, bạn có thể thấy tên ammonium hydroxide hoặc ammonia.

Ammonium hydroxide dùng để làm gì trong thuốc nhuộm tóc?

Nâng pH, làm sợi tóc phồng lên để thuốc nhuộm thấm sâu và giúp chất oxy hóa hoạt động tốt hơn.

Ammonium hydroxide có độc không?

Ở nồng độ dùng trong mỹ phẩm, chủ yếu gây kích ứng mắt, da, đường hô hấp. Nồng độ cao hoặc trộn với chất tẩy có thể nguy hiểm, nên cần dùng đúng hướng dẫn.

Bà bầu có nên nhuộm tóc bằng thuốc chứa amoniac không?

Theo NHS (Anh), phần lớn nghiên cứu cho thấy nhuộm tóc khi mang thai nhìn chung an toàn; một số người chọn chờ qua 12 tuần đầu thai kỳ cho yên tâm. Nên đeo găng, nhuộm nơi thoáng khí, thử dị ứng trước và hỏi bác sĩ sản khoa nếu còn băn khoăn.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của chuyên gia.

Nguồn tham khảo

• NHS – Using hair dye in pregnancy: is it safe?: https://www.nhs.uk/best-start-in-life/pregnancy/using-hair-dye-in-pregnancy-is-it-safe/
• PubChem – Ammonium hydroxide (NIH): https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Ammonium-hydroxide
• Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế Việt Nam (quản lý mỹ phẩm)