Glycine là gì? Có phải axit amin thiết yếu không

Glycine (viết tắt Gly, G) là axit amin đơn giản nhất, công thức C₂H₅NO₂, và không phải axit amin thiết yếu vì cơ thể người có thể tự tổng hợp từ serine và một số chất khác. Tuy vậy, glycine rất quan trọng với cấu trúc collagen và hoạt động của hệ thần kinh.

Glycine là gì?

Glycine (còn gọi là glixin) là axit amin có mạch bên chỉ là một nguyên tử hiđro (–H). Công thức cấu tạo H₂N–CH₂–COOH. Do nguyên tử cacbon α gắn hai nguyên tử H giống nhau, glycine là axit amin duy nhất trong 20 axit amin tạo protein không có tính quang hoạt (không có đồng phân đối quang). Khối lượng mol khoảng 75,07 g/mol, dạng tinh thể trắng, tan tốt trong nước và có vị ngọt nhẹ, tên gọi bắt nguồn từ chữ “glykys” trong tiếng Hy Lạp nghĩa là ngọt.

Glycine có phải axit amin thiết yếu không?

Axit amin thiết yếu là axit amin cơ thể không tự tổng hợp đủ, buộc phải lấy từ thức ăn. Có chín axit amin thiết yếu với người trưởng thành, ví dụ leucine, isoleucine và phenylalanine. Glycine thuộc nhóm axit amin không thiết yếu: gan và thận tổng hợp từ serine nhờ enzym serine hydroxymethyltransferase.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng, trong những điều kiện đặc biệt (tăng trưởng nhanh, tổn thương, nhu cầu collagen cao), lượng glycine tự tổng hợp có thể chưa đủ, nên gọi là axit amin “bán thiết yếu” hoặc “có điều kiện”. Quan điểm này vẫn còn được thảo luận, không có khuyến nghị riêng cho người bình thường phải bổ sung.

Phân loại	Ví dụ	Glycine
Thiết yếu	Leucine, isoleucine, valine, lysine…	Không
Không thiết yếu	Glycine, alanine, serine, glutamic acid…	Có

Vai trò của glycine trong cơ thể

• Thành phần của protein: glycine chiếm khoảng một phần ba số axit amin trong collagen, loại protein chính của da, gân, sụn và xương. Lý do là cấu trúc xoắn ba của collagen có glycine nhỏ ở mỗi vị trí thứ ba.
• Chất dẫn truyền thần kinh ức chế: ở tủy sống và thân não, glycine giúp điều hòa tín hiệu thần kinh.
• Nguyên liệu tổng hợp glutathione (chất chống oxy hóa), creatine, heme (trong hemoglobin) và purine (thành phần của ADN, ARN).
• Tham gia tạo muối mật giúp tiêu hóa chất béo.

Glutamic acid là một axit amin khác cũng cùng tham gia glutathione; bạn có thể đọc thêm tại bài glutamic acid là gì.

Glycine có trong thực phẩm nào?

Glycine có nhiều trong thực phẩm giàu protein và collagen: da, gân, sụn, xương hầm, gelatin, thịt, cá, trứng, sữa, đậu và một số hạt. Một chế độ ăn đủ protein thường cung cấp đủ nguồn nguyên liệu để cơ thể có đủ glycine.

Glycine trong phụ gia, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng

Trong thực phẩm, glycine và muối natri của nó là phụ gia mã INS 640 (E640), dùng để điều vị, tăng hương và làm dịu vị mặn hay chua. Trong mỹ phẩm, glycine có mặt dưới dạng chất điều chỉnh pH hoặc chất giữ ẩm. Trong thực phẩm chức năng, glycine thường được bán dưới dạng bột hoặc viên; hiệu quả với giấc ngủ, đường huyết hoặc tình trạng khác mới có bằng chứng sơ bộ, chưa đủ để khuyến cáo chung.

Lưu ý khi bổ sung glycine

• Người khỏe mạnh có chế độ ăn đủ protein thường không cần bổ sung riêng.
• Người có bệnh thận, bệnh gan, đang dùng thuốc (nhất là thuốc tác động hệ thần kinh trung ương), phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, trẻ em cần hỏi bác sĩ trước khi dùng.
• Sử dụng quá nhiều đơn lẻ một axit amin có thể gây buồn nôn, khó chịu tiêu hóa.
• Bài viết này không nêu liều điều trị; hãy làm theo nhãn sản phẩm và tư vấn chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Glycine là axit amin thiết yếu hay không thiết yếu?

Không thiết yếu, vì cơ thể tự tổng hợp được từ serine. Nhưng trong vài tình huống đặc biệt, nhu cầu có thể tăng.

Vì sao glycine không có đồng phân quang học?

Vì cacbon α của glycine gắn hai nguyên tử hiđro giống nhau, nên phân tử không có tính bất đối.

Glycine có tốt cho da không?

Glycine là thành phần chính của collagen, nhưng ăn hoặc uống glycine không đồng nghĩa trực tiếp làm da săn chắc; cần thêm bằng chứng và còn phụ thuộc chế độ ăn tổng thể.

E640 là gì?

E640 là mã phụ gia của glycine và muối natri của nó, dùng làm chất điều vị.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của chuyên gia.

Nguồn tham khảo

• MedlinePlus (NIH) – Genetics: Glycine and amino acids
• Berg J.M., Tymoczko J.L., Stryer L. – Biochemistry
• JECFA (FAO/WHO) – Glycine (INS 640)