1,2-Hexanediol là một ancol hai chức (diol) có 6 nguyên tử carbon, công thức C6H14O2, khối lượng mol khoảng 118,17 g/mol, số CAS 6920-22-5. Trong mỹ phẩm, nó vừa là dung môi, vừa giữ ẩm nhẹ, vừa hỗ trợ hệ bảo quản ức chế vi sinh vật, nên hay xuất hiện trong các công thức “không paraben”.
1,2-Hexanediol là chất gì?
Về cấu tạo, phân tử có mạch 6 carbon với hai nhóm hydroxyl (–OH) nằm ở vị trí carbon số 1 và số 2 – chính cách đánh số này tạo nên cái tên 1,2-hexanediol. Ở điều kiện thường, chất này là chất lỏng sánh, gần như không màu, tan tốt trong nước và trong nhiều dung môi hữu cơ, mùi rất nhẹ.
Hai nhóm –OH khiến nó hút nước, còn phần mạch carbon dài lại ưa dầu. Sự lưỡng tính đó là lý do nó vừa kéo được nước vào lớp sừng, vừa giúp hoà tan những hoạt chất khó tan. Nó thuộc nhóm polyol, họ chất mà glycerin hay propanediol cũng là thành viên.
Thông tin hoá học cơ bản
| Thông số |
Giá trị |
| Tên INCI |
1,2-Hexanediol |
| Công thức phân tử |
C6H14O2 |
| Khối lượng mol |
≈ 118,17 g/mol |
| Số CAS |
6920-22-5 |
| Dạng tồn tại |
Chất lỏng sánh, không màu |
| Độ tan |
Tan tốt trong nước |
| Nhóm chức |
Hai nhóm hydroxyl (diol) |
Tác dụng của 1,2-Hexanediol trong mỹ phẩm
- Dung môi: hoà tan hoạt chất, hương liệu, màng lọc chống nắng khó tan, giúp công thức trong và đồng nhất.
- Giữ ẩm nhẹ: hai nhóm –OH hút và giữ nước ở lớp ngoài của da, cho cảm giác mềm mà không nhờn như glycerin đậm đặc.
- Hỗ trợ bảo quản: chất này làm giảm khả năng sống của vi khuẩn và nấm trong pha nước. Nó thường được dùng cùng caprylyl glycol, ethylhexylglycerin hoặc phenoxyethanol để cả hệ bảo quản hoạt động ở nồng độ thấp hơn.
- Tăng khả năng thấm của hoạt chất: nhờ giảm sức căng bề mặt, nó giúp hoạt chất trải đều và ngấm vào lớp sừng tốt hơn.
- Cải thiện cảm giác dùng: công thức bớt dính, bay nhẹ, phù hợp serum và gel cho da dầu.
1,2-Hexanediol có phải chất bảo quản không?
Đây là điểm gây nhầm lẫn nhiều nhất. 1,2-Hexanediol không nằm trong danh mục chất bảo quản được phép dùng riêng cho mục đích bảo quản theo quy định mỹ phẩm của Liên minh châu Âu. Vì vậy trên hồ sơ công bố, nó được khai là dung môi hoặc chất dưỡng da, dù trên thực tế nó góp phần kìm vi sinh vật.
Cách hiểu đúng là: nó là “chất hỗ trợ bảo quản”. Một công thức chỉ dựa vào hexanediol mà không có hệ bảo quản thực sự thì vẫn có nguy cơ nhiễm khuẩn, nhất là sản phẩm dạng hũ mở nắp nhiều lần.
Nồng độ thường dùng và cách phân biệt tên gần giống
Trong tài liệu kỹ thuật của các nhà cung cấp nguyên liệu, 1,2-hexanediol thường được khuyến nghị dùng ở mức dưới vài phần trăm trong công thức, tùy mục đích là dung môi hay hỗ trợ bảo quản. Ở mức này nó được coi là dung nạp tốt; nồng độ càng cao thì nguy cơ gây cảm giác châm, nhất là trên da đang bị tổn thương, càng tăng.
- 1,2-Pentanediol: mạch 5 carbon, giữ ẩm nhiều hơn, khả năng kìm khuẩn yếu hơn.
- Hexylene Glycol: tên khác của 2-metyl-2,4-pentanediol, cấu tạo khác hẳn dù tên nghe rất giống.
- Caprylyl Glycol (1,2-octanediol): mạch 8 carbon, kìm khuẩn mạnh hơn nhưng ít tan trong nước hơn.
- Butylene Glycol, Propanediol: mạch ngắn, chủ yếu làm dung môi và giữ ẩm.
Ai nên lưu ý khi dùng?
Người có hàng rào da đang yếu – da vừa peel, vừa laser, đang bong tróc hay viêm – có thể thấy châm nhẹ với các công thức nhiều glycol. Trong trường hợp đó nên thử sản phẩm ở một vùng da nhỏ trước, hoặc chọn công thức tối giản. Với da khoẻ, đây là thành phần quen mặt và ít gây vấn đề.
Nếu bạn đang học cách đọc bảng thành phần, có thể tìm hiểu thêm những thành phần cấu trúc hay đi cùng nó như Acrylates Copolymer, hoặc xem cách sắp xếp các bước dưỡng với kem dưỡng ban đêm và sữa dưỡng thể.
Câu hỏi thường gặp
1,2-Hexanediol có gây mụn không?
Chất này tan trong nước, không phải dầu, nên không bít lỗ chân lông theo cơ chế thông thường. Phần lớn người dùng không gặp vấn đề; nếu nổi mụn sau khi dùng sản phẩm mới, hãy xem lại toàn bộ công thức thay vì chỉ một thành phần.
1,2-Hexanediol có an toàn cho da mặt không?
Ở nồng độ sử dụng thông thường trong mỹ phẩm, đây là thành phần được dùng rộng rãi và dung nạp tốt. Cảm giác châm nhẹ có thể xuất hiện trên da đang tổn thương hoặc với công thức nồng độ cao.
Phụ nữ mang thai dùng được không?
Không có cảnh báo riêng cho thành phần này trong mỹ phẩm bôi ngoài. Dù vậy, nếu đang mang thai, bạn nên đưa toàn bộ danh sách sản phẩm cho bác sĩ da liễu xem qua, vì rủi ro thường nằm ở các hoạt chất mạnh khác trong cùng công thức.
1,2-Hexanediol khác gì hexylene glycol?
Hai chất có công thức và cấu trúc khác nhau. 1,2-Hexanediol có mạch 6 carbon thẳng với hai nhóm –OH ở đầu mạch, còn hexylene glycol là 2-metyl-2,4-pentanediol, mạch phân nhánh và vị trí nhóm –OH khác.
Sản phẩm chỉ có 1,2-Hexanediol thì bảo quản được bao lâu?
Không nên tin rằng nó thay được chất bảo quản. Hãy dùng theo hạn mở nắp mà hãng ghi trên bao bì, đóng kín nắp và tránh cho tay ướt tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm.