Môi trường là gì? Khái niệm, thành phần và vai trò

Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật (theo Luật Bảo vệ môi trường 2020). Nói đơn giản, môi trường là mọi thứ bao quanh và ảnh hưởng đến cuộc sống: không khí, nước, đất, sinh vật, nhà cửa, xã hội.

Thành phần của môi trường

Thành phần	Ví dụ	Vai trò
Không khí	Oxy, nitơ, khí hậu	Cung cấp oxy, điều hòa nhiệt
Nước	Sông, hồ, biển, nước ngầm	Duy trì sự sống, sản xuất, sinh hoạt
Đất	Đất canh tác, rừng, núi	Nơi sinh sống, trồng trọt, chứa khoáng sản
Sinh vật	Động vật, thực vật, vi sinh vật	Giữ cân bằng hệ sinh thái
Âm thanh, ánh sáng	Tiếng ồn, độ sáng	Ảnh hưởng đến sức khỏe và giấc ngủ
Yếu tố nhân tạo	Nhà ở, đô thị, nhà máy, đường sá	Phục vụ đời sống con người

Phân loại môi trường

Theo nguồn gốc

• Môi trường tự nhiên: hình thành không do con người như núi, sông, rừng, khí hậu.
• Môi trường nhân tạo: do con người tạo ra như nhà ở, thành phố, khu công nghiệp.
• Môi trường xã hội: các quan hệ giữa người với người, luật lệ, văn hóa.

Theo phạm vi

Môi trường có thể là phạm vi nhỏ như lớp học, căn nhà, hoặc lớn như một quốc gia, một châu lục và cả hành tinh. Trong một số ngữ cảnh khác nhau, từ “môi trường” mang nghĩa chuyên biệt, như môi trường làm việc, môi trường đầu tư (xem bài FDI là gì) hay môi trường mạng.

Chức năng của môi trường

1. Không gian sống: cung cấp nơi ở và hoạt động cho con người, sinh vật.
2. Nguồn tài nguyên: cung cấp nước, đất, khoáng sản, năng lượng, thực phẩm.
3. Nơi chứa chất thải: hấp thụ, phân hủy chất thải trong giới hạn khả năng tự làm sạch.
4. Bảo vệ: lớp ôzôn và khí quyển giảm tia cực tím có hại.
5. Lưu giữ thông tin: bảo tồn đa dạng sinh học và lịch sử tự nhiên.

Ô nhiễm môi trường và cách bảo vệ

Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Các dạng thường gặp là ô nhiễm không khí, nước, đất, tiếng ồn. Trong nhà, chất lượng không khí cũng quan trọng; ví dụ bạn có thể tham khảo nến thơm và cách dùng an toàn.

Mỗi người có thể góp phần bảo vệ môi trường bằng những việc nhỏ:

• Phân loại rác tại nguồn, hạn chế đồ nhựa dùng một lần.
• Tiết kiệm điện, nước. Ví dụ tham khảo lượng nước qua bài 1m³ nước bằng bao nhiêu lít.
• Ưu tiên đi bộ, xe đạp, phương tiện công cộng.
• Trồng cây xanh, không xả rác bừa bãi.

Môi trường và phát triển bền vững

Phát triển bền vững là đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Muốn vậy, kinh tế phải phát triển song song với bảo vệ môi trường. Ngày 5 tháng 6 hằng năm là Ngày Môi trường Thế giới, do Liên Hợp Quốc khởi xướng để nâng cao nhận thức này. Khi đánh giá một dự án, cách tiếp cận khách quan dựa trên số liệu quan trắc giúp tránh nhận định cảm tính.

Câu hỏi thường gặp

Môi trường là gì theo luật Việt Nam?

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật.

Môi trường gồm những thành phần nào?

Gồm không khí, nước, đất, sinh vật, âm thanh, ánh sáng và các yếu tố nhân tạo như đô thị, công trình.

Có mấy loại môi trường?

Theo nguồn gốc thường chia thành môi trường tự nhiên, môi trường nhân tạo và môi trường xã hội.

Ngày Môi trường Thế giới là ngày nào?

Ngày 5 tháng 6 hằng năm.

Nguồn tham khảo

• Luật Bảo vệ môi trường 2020 (Quốc hội), Điều 3
• Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) – Ngày Môi trường Thế giới