Cách nén file ZIP, RAR trên máy tính, điện thoại nhanh nhất

Cách nén file nhanh nhất là dùng tính năng có sẵn của hệ điều hành: trên Windows, chuột phải vào file hoặc thư mục và chọn “Nén thành tệp ZIP”; trên macOS chọn “Nén”; trên iPhone, nhấn giữ file trong ứng dụng Tệp và chọn “Nén”. Muốn nén RAR, 7z hoặc đặt mật khẩu, bạn cần thêm phần mềm như WinRAR hoặc 7-Zip.

Nén file là gì, ZIP và RAR khác nhau thế nào?

Nén file là gom một hoặc nhiều file, thư mục vào một tệp duy nhất (gọi là tệp nén hay file lưu trữ), đồng thời dùng thuật toán để giảm dung lượng. Nhờ vậy việc gửi email, tải lên Google Drive hay chép sang USB nhanh và gọn hơn, không lo sót file.

Ba định dạng phổ biến nhất hiện nay:

Định dạng	Đặc điểm	Công cụ tạo	Khi nào nên dùng
ZIP	Phổ biến nhất, máy nào cũng mở được không cần cài thêm	Windows, macOS, iPhone, Android, WinRAR, 7-Zip	Gửi file cho người khác, nộp bài, gửi email
RAR	Nén tốt hơn ZIP một chút, hỗ trợ chia nhỏ tệp và bản ghi phục hồi	Chỉ WinRAR (hoặc RAR for Android)	Lưu trữ dữ liệu lớn, chia file thành nhiều phần
7z	Tỉ lệ nén thường cao nhất, mã nguồn mở, miễn phí	7-Zip, Windows 11 bản mới, ZArchiver	Cần dung lượng nhỏ nhất, sao lưu cá nhân

Cách nén file trên Windows 11 và Windows 10

Windows 11 (không cần cài phần mềm)

1. Mở File Explorer, chọn các file hoặc thư mục cần nén (giữ Ctrl để chọn nhiều file).
2. Chuột phải vào vùng đã chọn.
3. Chọn Nén thành… (Compress to…) rồi chọn Tệp ZIP. Trên một số bản cũ hơn, mục này hiển thị trực tiếp là “Nén thành tệp ZIP”.
4. Đặt tên cho tệp nén và nhấn Enter.

Các bản Windows 11 cập nhật gần đây còn cho phép tạo tệp 7z và TAR ngay trong menu này, đồng thời mở được tệp RAR. Tuy vậy Windows vẫn không tạo được tệp RAR vì đây là định dạng độc quyền của WinRAR.

Windows 10

1. Chọn file hoặc thư mục cần nén.
2. Chuột phải, chọn Gửi tới (Send to) → Thư mục nén (zipped).
3. Đổi tên tệp ZIP vừa tạo nếu cần.

Cách nén file RAR, 7z và đặt mật khẩu bằng WinRAR, 7-Zip

Công cụ có sẵn của Windows không đặt được mật khẩu cho tệp ZIP. Nếu cần bảo mật, bạn làm như sau:

Dùng WinRAR

1. Tải WinRAR từ trang chính thức rarlab.com và cài đặt.
2. Chuột phải vào file cần nén → chọn Add to archive… (trên Windows 11 có thể phải bấm “Hiển thị thêm tùy chọn” trước).
3. Ở mục Archive format chọn RAR hoặc ZIP; Compression method chọn Best nếu muốn nhỏ nhất.
4. Bấm Set password…, nhập mật khẩu hai lần, tick “Encrypt file names” nếu muốn ẩn cả tên file.
5. Nhấn OK để bắt đầu nén.

Dùng 7-Zip (miễn phí)

1. Cài 7-Zip từ trang 7-zip.org.
2. Chuột phải → 7-Zip → Add to archive….
3. Chọn định dạng 7z hoặc zip, mức nén Ultra, nhập mật khẩu ở mục Encryption và chọn AES-256.
4. Nhấn OK.

Hãy ghi lại mật khẩu ở nơi an toàn: nếu quên, gần như không thể mở lại tệp đã mã hóa AES-256.

Cách nén file trên macOS

1. Trong Finder, chọn file hoặc thư mục cần nén.
2. Chuột phải (hoặc Control + bấm chuột) → chọn Nén (Compress).
3. Tệp .zip sẽ xuất hiện cùng thư mục. Nếu nén nhiều file, tệp có tên mặc định là Archive.zip.

Muốn nén RAR hay 7z trên Mac, bạn có thể dùng các ứng dụng như Keka hoặc bản RAR dòng lệnh của RARLAB.

Cách nén file trên điện thoại Android và iPhone

iPhone, iPad

1. Mở ứng dụng Tệp (Files).
2. Nhấn giữ file hoặc thư mục, chọn Nén. Muốn nén nhiều file, bấm biểu tượng ba chấm → Chọn, đánh dấu các file rồi bấm ba chấm ở góc dưới → Nén.
3. Tệp .zip được tạo ngay cạnh file gốc.

Android

• Điện thoại Samsung: mở ứng dụng Tệp của bạn (My Files), nhấn giữ để chọn file → Thêm (ba chấm) → Nén.
• Máy Android khác: cài ZArchiver từ Google Play, chọn file → Nén… → chọn định dạng zip hoặc 7z, có thể đặt mật khẩu.
• Nén RAR: dùng ứng dụng RAR do RARLAB phát hành.

Ví dụ: nén loại file nào thì giảm nhiều dung lượng?

Mức giảm phụ thuộc vào loại dữ liệu chứ không chỉ phần mềm. Bảng dưới là xu hướng tham khảo:

Loại file	Mức giảm thường gặp	Giải thích
Văn bản .txt, .csv, mã nguồn	Rất nhiều	Dữ liệu lặp lại nhiều nên dễ nén
Word, Excel (.docx, .xlsx)	Ít	Bản chất đã là tệp ZIP bên trong
Ảnh JPG, PNG	Gần như không	Ảnh đã được nén sẵn
Video MP4, nhạc MP3	Gần như không	Đã nén bằng codec chuyên dụng

Ví dụ: một thư mục 200 ảnh JPG tổng 500 MB sau khi nén ZIP vẫn còn xấp xỉ 500 MB. Lúc này nén chỉ có tác dụng gom file cho tiện gửi. Muốn giảm thật sự, bạn nên giảm độ phân giải ảnh hoặc chia nhỏ tệp.

Ứng dụng thực tế và lưu ý khi nén file

• Gửi email: Gmail giới hạn tệp đính kèm 25 MB; tệp lớn hơn sẽ được chuyển thành liên kết Google Drive.
• Chia nhỏ tệp: WinRAR và 7-Zip có mục “Split to volumes” để cắt tệp lớn thành nhiều phần, ví dụ mỗi phần 20 MB.
• Ưu tiên ZIP khi gửi người khác: người nhận có thể không cài WinRAR, nhất là trên điện thoại.
• Đặt tên không dấu: một số phần mềm cũ hiển thị lỗi phông với tên file tiếng Việt có dấu trong tệp ZIP.
• Cẩn thận tệp nén lạ: không mở tệp .zip, .rar từ người lạ, đặc biệt khi bên trong có file .exe, .bat hoặc .scr.

Nếu bạn làm việc nhiều với tài liệu văn phòng, xem thêm cách mở khóa file Word không cho chỉnh sửa và hướng dẫn khắc phục lỗi không mở được Cốc Cốc khi tải file từ trình duyệt.

Câu hỏi thường gặp

Nén file ZIP trên Windows có đặt mật khẩu được không?

Không. Tính năng nén có sẵn của Windows không hỗ trợ mật khẩu. Bạn cần dùng WinRAR hoặc 7-Zip để đặt mật khẩu, nên chọn mã hóa AES-256.

Vì sao nén xong dung lượng gần như không giảm?

Vì các file như ảnh JPG, video MP4, nhạc MP3 hay tệp Word, Excel đã được nén sẵn. Phần mềm nén gần như không giảm thêm được với các loại dữ liệu này.

Nên chọn ZIP hay RAR?

Chọn ZIP khi gửi cho người khác vì máy nào cũng mở được. Chọn RAR hoặc 7z khi cần tỉ lệ nén cao hơn, chia nhỏ tệp hoặc lưu trữ lâu dài cho chính mình.

Điện thoại iPhone có nén file RAR được không?

Ứng dụng Tệp trên iPhone chỉ tạo được tệp ZIP. Để tạo RAR bạn cần ứng dụng bên thứ ba hoặc thực hiện trên máy tính có WinRAR.